{"id":16417,"date":"2021-12-27T08:30:15","date_gmt":"2021-12-27T07:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/wartapoznan.pl\/?p=16417"},"modified":"2021-12-27T08:30:15","modified_gmt":"2021-12-27T07:30:15","slug":"rok-1918-kompania-warty-poznan-w-powstaniu-wielkopolskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/2021\/12\/27\/rok-1918-kompania-warty-poznan-w-powstaniu-wielkopolskim\/","title":{"rendered":"Rok 1918: Kompania Warty Pozna\u0144 w Powstaniu Wielkopolskim"},"content":{"rendered":"

– B\u0142yskawiczne dzia\u0142ania nakazywa\u0142y wszystkim stan\u0105\u0107 do boju na ulicach, gdzie kto by\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 powsta\u0144c\u00f3w Warty wyst\u0105pi\u0142a, podobnie jak wszyscy powsta\u0144cy, z kijami, rzadziej z bagnetami w r\u0119ku<\/em> \u2013 czytamy we wspomnieniach p\u0142k. Antoniego Szyma\u0144skiego, dow\u00f3dcy kompanii powsta\u0144czej Warty Pozna\u0144. Przypominamy ten chwalebny moment w rocznic\u0119 wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<\/strong><\/p>\n

Nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce nazwa Klubu mia\u0142a w zamy\u015ble jego za\u0142o\u017cycieli dwojakie znaczenie. Pierwsze mia\u0142o oczywi\u015bcie zwi\u0105zek z rzek\u0105 przep\u0142ywaj\u0105c\u0105 przez Pozna\u0144. To drugie, nieco ukryte \u2013 co jest w pe\u0142ni zrozumia\u0142e, zwa\u017cywszy na fakt, i\u017c w 1912 roku wszelkie przejawy polsko\u015bci by\u0142y zwalczane przez pruskie w\u0142adze \u2013 by\u0142o rodzajem deklaracji. Chodzi\u0142o o to, \u017ce cz\u0142onkowie pierwszego polskiego klubu pi\u0142karskiego w stolicy Wielkopolski zobowi\u0105zywali si\u0119 do tego, \u017ce b\u0119d\u0105 stali na warcie.<\/p>\n

\"Powsta\u0144cy<\/p>\n

Powsta\u0144cy wielkopolscy; \u017ar\u00f3d\u0142o: ipn.gov.pl<\/small><\/center> <\/p>\n

Inaczej m\u00f3wi\u0105c, pe\u0142nili stra\u017c i dbali o to, by podtrzymywa\u0107 polskie tradycje, a przy nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji stan\u0105\u0107 do walki o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Gra w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105, uprawianie sportu w og\u00f3le, by\u0142o wi\u0119c nie tylko rozrywk\u0105 nastolatk\u00f3w, kt\u00f3rzy 15 czerwca 1912 roku powo\u0142ali do \u017cycia Wart\u0119 Pozna\u0144, ale tak\u017ce przejawem dbania o t\u0119\u017cyzn\u0119 fizyczn\u0105, odpowiedni\u0105 dyscyplin\u0119 i organizacj\u0119.<\/p>\n

\u201eZaznali\u015bmy od najm\u0142odszych lat dreszczyku konspiracji, mylenia czujno\u015bci w\u0142adzy zaborczej, zbierania si\u0119 ukradkiem czy to w mieszkaniach prywatnych na instrukcjach czy to w lasach na \u0107wiczeniach. Nauczyli\u015bmy si\u0119 kocha\u0107 Polsk\u0119, t\u0119 nieznan\u0105, t\u0119 tak nieosi\u0105galn\u0105 zdawa\u0142oby si\u0119, a jednak, jednak… jak\u017ce blisk\u0105!<\/em>\u201d – \u00a0pisa\u0142 Edmund Szyc, jeden z za\u0142o\u017cycieli Warty Pozna\u0144, jej zawodnik, kronikarz, a potem legendarny prezes.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 do\u015b\u0107 szybko powiedzia\u0142a \u201esprawdzam\u201d tym ambitnym deklaracjom. I sportowcy spod herbu Warty Pozna\u0144 stan\u0119li na wysoko\u015bci zadania. Przenie\u015bmy si\u0119 do 1918 roku zn\u00f3w za spraw\u0105 wspomnie\u0144 Edmunda Szyca:<\/p>\n

\u201eW przewidywaniu nast\u0105pi\u0107 mog\u0105cych przeobra\u017ce\u0144 historycznych, zg\u0142aszamy nasz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w Polskiej Organizacji Wojskowej (P. O. W.). Jak we wszystkich naszych poczynaniach, tak i tu dzia\u0142a\u0107 staramy si\u0119 szybko i sprawnie, tym trudniej, \u017ce konspiracyjnie. Sie\u0107 organizacyjna obejmuje cz\u0142onk\u00f3w prawie w 100 procentach. Dow\u00f3dc\u0105 jest Antoni Szyma\u0144ski, zast\u0119pc\u0105 Marian Beym. Dow\u00f3dztwa pluton\u00f3w obejmuj\u0105: Caba\u0144ski Stefan, Kosicki Edmund, Szyc Edmund.<\/em><\/p>\n

Instruuj\u0105 byli wojacy w mieszkaniach cz\u0142onk\u00f3w i w szatni Warty. W 24 godziny po przyje\u017adzie Ignacego Paderewskiego do Bazaru – wszyscy – to podkre\u015blamy z dum\u0105! – nosili mundur powsta\u0144ca, spe\u0142niaj\u0105c obowi\u0105zek sw\u00f3j wobec Ojczyzny\u201d.<\/em><\/p>\n

\"Dru\u017cyna<\/p>\n

Dru\u017cyna Warty Pozna\u0144 w 1914 roku. Nad bramkarzem stoi Edmund Szyc, trzeci z lewej Edmund Kosicki, pierwszy z prawej Marian Beym.<\/small><\/center> <\/p>\n

Do udzia\u0142u kompanii Warty Pozna\u0144 w Powstaniu Wielkopolskim jeszcze wr\u00f3cimy. Warto jednak przypomnie\u0107 w tym miejscu, \u017ce w drugim roku dzia\u0142alno\u015bci Klubu wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Ju\u017c w 1914 roku do armii zosta\u0142o powo\u0142anych 45 ze 100 cz\u0142onk\u00f3w Warty Pozna\u0144. Na frontach Wielkiej Wojny zgin\u0119li m.in. wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciele Klubu, pierwszy prezes Franciszek Szyc i skarbnik Stefan Malinowski. Munduru nie musieli za\u0142o\u017cy\u0107 tylko dwaj cz\u0142onkowie zarz\u0105du i tylko jeden pi\u0142karz z pierwszej dru\u017cyny! Edmund Szyc: \u201edzielna wiara nasza walcz\u0105ca po cztery nieraz lata za spraw\u0119 obc\u0105, kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 odpoczynek po trudach wojennych pomog\u0142a ochoczo walczy\u0107 i chroni\u0107 Wielkopolsk\u0119 przed Grenz- i Heimatschutzem\u201d<\/em>.<\/p>\n

O tym, jak wygl\u0105da\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 kompanii powsta\u0144czej Warty Pozna\u0144, wiemy z artyku\u0142u napisanego przez p\u0142k. Antoniego Szyma\u0144skiego i opublikowanego w wydawnictwie, kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 w 1937 roku z okazji 25-lecia istnienia Warty Pozna\u0144. P\u00f3\u017aniejszy genera\u0142 i m.in. attache wojskowy w Berlinie dzia\u0142a\u0142 w 1919 roku w Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego. To pod jego skrzyd\u0142ami m.in. do walki zbrojnej o oderwanie Wielkopolski od Niemiec przygotowywali si\u0119 gracze Warty Pozna\u0144. Organizacja liczy\u0142a niewiele ponad 2 tys. cz\u0142onk\u00f3w. Ponad stu to byli w\u0142a\u015bnie sportowcy Warty, czynni zawodnicy, a dow\u00f3dcami pluton\u00f3w podstawowi pi\u0142karze \u201eZielonych\u201d! W powstaniu walczy\u0142 m.in. niespe\u0142na 18-letni w\u00f3wczas Marian Spojda, p\u00f3\u017aniej reprezentant Polski z Warty Pozna\u0144 na Igrzyskach Olimpijskich w Pary\u017cu w 1924 roku.<\/p>\n

\"Marian<\/strong><\/p>\n

Marian Spojda z Warty Pozna\u0144 (siedzi pierwszy z lewej) w barwach narodowych podczas Igrzysk Olimpijskich w Pary\u017cu w 1924 roku.<\/small><\/center><\/p>\n

ANTONI SZYMA\u0143SKI: Z historii powsta\u0144czej kompanii Warty<\/h4>\n

\u201eWarta mia\u0142a w listopadzie i grudniu 1918 roku w\u0142asn\u0105 swoj\u0105 kompani\u0119 powsta\u0144cz\u0105. Wszyscy z przerzedzonych przez wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 szereg\u00f3w sportowych Warty, przedewszytskiem najm\u0142odsi oraz niewielka ilo\u015b\u0107 starszych, nadszarpni\u0119tych zdrowotnie, stan\u0119li w szeregach kompanii dla hartowania si\u0119 zbrojnej rozprawy, kt\u00f3ra na polskich ziemiach zawrze\u0107 mia\u0142a, gdy na \u015bwiatowych teatrach wojennych pocz\u0119to grzeba\u0107 miecze.<\/em><\/p>\n

Historia samodzielnej kompanii powsta\u0144czej Warty, to historia tworz\u0105cych si\u0119 wsz\u0119dzie oddzia\u0142\u00f3w polskich.<\/em><\/p>\n

Podstaw\u0105 najistotniejsz\u0105 tego ruchu zbrojnego, by\u0142 wysoki poziom narodowo-moralny powsta\u0144c\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Konspiracja by\u0142a nakazem czasu w ostatnich miesi\u0105cach 1918 roku. Kontakty z pozna\u0144sk\u0105 central\u0105 P. O. W. sztabem przy Alei Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Mieczys\u0142awem Paluchem, Bohdanem Hulewiczem, utrzymywa\u0142o z ramienia Warty tylko kilku cz\u0142onk\u00f3w.<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

Prostota cechowa\u0142a organizacj\u0119 i prac\u0119 wojskow\u0105 kompanii Warty. Trzy plutony, ka\u017cdy po 3 do 4 dru\u017cyny, ka\u017cda dru\u017cyna po 9 ludzi.<\/em><\/p>\n

Og\u00f3\u0142em oko\u0142o 110 ludzi liczy\u0142a kompania.<\/em><\/p>\n

Zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy by\u0142 Marian Beym, plutonami dowodzili: Stefan Caba\u0144ski, Edmund Kosicki, Edmund Szyc.<\/em><\/p>\n

Znaczny udzia\u0142 w pracy wojskowej brali ponadto: Stanis\u0142aw Szulc, Zdzis\u0142aw Szulc, Maksymilian Janowski, Edward R\u00f3\u017cycki.<\/em><\/p>\n

\u0106wiczenia, musztra formalna, a przedewszystkiem praktyczne \u0107wiczenia z karabinami oraz granatami r\u0119cznymi, odbywa\u0142y si\u0119 dru\u017cynami w salach i mieszkaniach prywatnych. Szatnia Warty przy ul. Kr\u00f3lowej Jadwigi oraz mieszkania Maksymiliana Janowskiego i Zdzis\u0142awa Szulca by\u0142y terenem \u0107wicze\u0144.<\/em><\/p>\n

Zbi\u00f3rki pluton\u00f3w by\u0142y rzadkie, odprawa kompanii wyj\u0105tkowem \u015bwi\u0119tem. Plutony i dru\u017cyny nie zna\u0142y czasu i miejsc \u0107wicze\u0144 braterskich swych jednostek.<\/em><\/p>\n

Dyscyplina powsta\u0144c\u00f3w by\u0142a wzorowa. Ka\u017cdy rozumia\u0142, \u017ce nale\u017cy sprawia\u0107 si\u0119 w rzemio\u015ble wojennem, by m\u00f3c powa\u017cniej zawa\u017cy\u0107 na szali historycznych zbrojnych zmaga\u0144 Polak\u00f3w.<\/em><\/p>\n

\u017bycie powsta\u0144czej kompanii Warty by\u0142o kr\u00f3tkie. Zawierucha or\u0119\u017cna, kt\u00f3ra w pami\u0119tny \u00f3w dzie\u0144 27 grudnia spad\u0142a na Pozna\u0144 jak grom z jasnego nieba, uniemo\u017cliwi\u0142a alarm i zbi\u00f3rk\u0119 kompanii. B\u0142yskawiczne dzia\u0142ania nakazywa\u0142y wszystkim stan\u0105\u0107 do boju na ulicach, gdzie kto by\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 powsta\u0144c\u00f3w Warty wyst\u0105pi\u0142a, podobnie jak wszyscy powsta\u0144cy, z kijami, rzadziej z bagnetami w r\u0119ku. Nieliczne karabiny i granaty r\u0119czne, kt\u00f3rymi kompania dysponowa\u0142a, tworzy\u0142y oparcie ogniowe dla grupuj\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich.<\/em><\/p>\n

Kompania przesta\u0142a w tym dniu historycznym istnie\u0107, jakoby dla zadokumentowania, \u017ce celem tej przygotowawczej pracy wojskowej nie by\u0142o istnienie samodzielnej kompanii Warty, ale walka zbrojna.<\/em><\/p>\n

(…)<\/em><\/p>\n

Przypominanie dzia\u0142alno\u015bci tej kompanii powsta\u0144c\u00f3w nale\u017cy do pi\u0119knej tradycji Warty.<\/em><\/p>\n

POLEG\u0141YM I ZMAR\u0141YM NA CHWA\u0141\u0118<\/em><\/p>\n

pozosta\u0142ym, zw\u0142aszcza nap\u0142ywaj\u0105cym m\u0142odym szeregom na otuch\u0119 dla pracy<\/em><\/p>\n

KU CHWALE OJCZYZNY\u201d.<\/em><\/p>\n

\"Antoni<\/p>\n

Antoni Szyma\u0144ski, dow\u00f3dca kompanii powsta\u0144czej Warty Pozna\u0144.<\/small><\/center> <\/p>\n

Powstanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 sukcesem. Niemcy zostali wyparci z Wielkopolski, powstrzymano te\u017c ich ofensyw\u0119 w styczniu. Zawarty 16 lutego 1919 roku rozejm w Trewirze zako\u0144czy\u0142 Powstanie i usankcjonowa\u0142 jego zdobycze.<\/p>\n

Dla Warty Pozna\u0144 (w kwietniu 1919 roku oficjalnie wznowi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107) i innych polskich klub\u00f3w sportowych w mie\u015bcie nasta\u0142 wreszcie czas spokoju. W\u0142adze Poznania wyda\u0142y klubom zgod\u0119 na korzystanie z boiska pi\u0142karskiego na tzw. Placu Ci\u0119tym. By\u0142 to rozleg\u0142y teren \u0107wicze\u0144 wojskowych przy obecnej ul. Jarochowskiego. Wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142 do niemieckiego klubu Deutscher Sportverein.<\/p>\n

Na Placu Ci\u0119tym odradza\u0142a si\u0119 pi\u0142ka no\u017cna w Poznaniu. Latem rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rywalizacja o mistrzostwo Wielkopolski, a do stolicy regionu na zaproszenie Warty przyjecha\u0142y warszawskie zespo\u0142y Korona i Polonia, by zmierzy\u0107 si\u0119 z gospodarzami w meczach towarzyskich. W 1921 roku ju\u017c na stadionie przy ul. Rolnej Warta Pozna\u0144 wywalczy\u0142a wicemistrzostwo Polski w pierwszym sezonie rywalizacji o tytu\u0142 najlepszej dru\u017cyny w kraju. W rywalizacji ligowej od 1927 do 1939 roku \u201eZieloni\u201d byli drug\u0105 si\u0142\u0105 w Polsce, ust\u0119puj\u0105c jedynie Wi\u015ble Krak\u00f3w.<\/p>\n

Fakt, \u017ce to tak w\u0142a\u015bnie potoczy\u0142a si\u0119 historia, jest jedn\u0105 ze zdobyczy powsta\u0144czego zrywu z 27 grudnia 1918 roku. A udzia\u0142 w nim sportowc\u00f3w Warty Pozna\u0144 nale\u017cy do wspania\u0142ej tradycji Klubu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– B\u0142yskawiczne dzia\u0142ania nakazywa\u0142y wszystkim stan\u0105\u0107 do boju na ulicach, gdzie kto by\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 powsta\u0144c\u00f3w Warty wyst\u0105pi\u0142a, podobnie jak wszyscy…<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":16421,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[163,100,1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}