{"id":5252,"date":"2019-06-15T08:52:01","date_gmt":"2019-06-15T06:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/wartapoznan.pl\/?p=5252"},"modified":"2019-06-15T09:40:08","modified_gmt":"2019-06-15T07:40:08","slug":"rok-1912-dzien-w-ktorym-powstala-warta-poznan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/2019\/06\/15\/rok-1912-dzien-w-ktorym-powstala-warta-poznan\/","title":{"rendered":"Rok 1912: Dzie\u0144, w kt\u00f3rym powsta\u0142a Warta Pozna\u0144"},"content":{"rendered":"

15 czerwca 2019 roku przypada 107. rocznica powstania Warty Pozna\u0144, kt\u00f3ra szybko zosta\u0142a najwi\u0119kszym klubem sportowym w mie\u015bcie i jednym z najwa\u017cniejszych w Polsce. Przypominamy czasy i okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do utworzenia klubu z liter\u0105 „W” w herbie.<\/p>\n

\n

To by\u0142 czas, gdy nastoletni ch\u0142opcy zg\u0142aszali si\u0119 do wojska, domalowywali sobie zarost na twarzy i fa\u0142szowali metryki urodzenia, zawy\u017caj\u0105c sw\u00f3j wiek. Po co? Aby walczy\u0107 w obronie ojczyzny, gdy gruchn\u0119\u0142a wie\u015b\u0107 o wybuchu wojny w 1914 r. Wielkiej Wojny. Uczestniczyli w niej r\u00f3wnie\u017c sportowcy Warty Pozna\u0144, klubu za\u0142o\u017conego zaledwie dwa lata wcze\u015bniej i kt\u00f3ry zrodzi\u0142 si\u0119 z silnych, patriotycznych pobudek.<\/p>\n

Podpisy siedmiu nastolatk\u00f3w<\/h3>\n

By\u0142a sobota 15 czerwca 1912 r., pogoda nieszczeg\u00f3lna jak na t\u0119 por\u0119 roku. Prasa donosi\u0142a: „nasamprz\u00f3d pogodnie, cokolwiek cieplej, potem znowu deszcz<\/em>„. Siedmiu nastolatk\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142o swoje podpisy pod protoko\u0142em, kt\u00f3ry powo\u0142a\u0142 do \u017cycia „pierwszy na terenie Poznania, polski: Klub Sportowy Warta<\/em>„. Mieli od 16 do 18 lat, najstarszy z tego grona Franciszek Szyc zosta\u0142 pierwszym prezesem, Stefan Malinowski – skarbnikiem. Obaj zgin\u0119li wkr\u00f3tce na wojnie. Pierwszym kapitanem wybrano Mariana Beyma (tak\u017ce rocznik 1894), kt\u00f3ry do 1919 r. by\u0142 jednym z najlepszych wielkopolskich pi\u0142karzy. Walczy\u0142 w Powstaniu Wielkopolskim i Trzecim Powstaniu \u015al\u0105skim, nie wr\u00f3ci\u0142 potem z II wojny \u015bwiatowej. Bi\u0142 si\u0119 w kampanii wrze\u015bniowej 1939 r.<\/p>\n

\"Za\u0142o\u017cycieleZa\u0142o\u017cyciele Warty Pozna\u0144 w broszurze wydanej z okazji 25-lecia istnienia klubu<\/small><\/em><\/center><\/p>\n

Pierwszym sekretarzem klubu zosta\u0142 Edmund Szyc, w\u00f3wczas niespe\u0142na 17-latek, kuzyn Franciszka, ju\u017c wtedy ch\u0142opak z zaci\u0119ciem dziennikarskim, kt\u00f3ry w redakcjach lokalnych zabiega\u0142 o wprowadzenie rubryk sportowych. To z p\u00f3\u017aniejszych relacji Edmunda Szyca wiemy najwi\u0119cej o pocz\u0105tkach Warty Pozna\u0144.<\/p>\n

Wio\u015blarstwo, kolarstwo, wy\u015bcigi konne popularniejsze od futbolu<\/h3>\n

Za\u0142o\u017cycielami byli te\u017c Stefan M\u00f3rkowski, Kazimierz \u015awiderski i Ludwik Zysnarski. Na pewno znali si\u0119 z boiska, z tzw. dzikich dru\u017cyn, niekt\u00f3rzy grali wcze\u015bniej w pi\u0142k\u0119 w niemieckich klubach Poznania – Unionie i Britannii. Chcieli jednak gra\u0107 w polskim klubie, ale takiego w mie\u015bcie nie by\u0142o. Walka pruskich w\u0142adz z polsko\u015bci\u0105 trwa\u0142a w najlepsze, ustawa zabrania\u0142a pos\u0142ugiwania si\u0119 j\u0119zykiem polskim przez stowarzyszenia, a tak\u017ce podczas zgromadze\u0144 publicznych. Nawet z\u0142o\u017cona wy\u0142\u0105cznie z Polak\u00f3w pi\u0142karska Normania (p\u00f3\u017aniejsza Posnania) prowadzi\u0142a biuro i korespondencj\u0119 po niemiecku, nale\u017ca\u0142a do Sueddeutscher Sport Verein (okr\u0119gowego, niemieckiego zwi\u0105zku pi\u0142karskiego). W\u0142adze zwi\u0105zku wprowadzi\u0142y z czasem kar\u0119 jednej marki za odezwanie si\u0119 na boisku po polsku. S\u0119dziowie mieli obowi\u0105zek donie\u015b\u0107 o ka\u017cdym takim przypadku. Marka to by\u0142o sporo – m\u0142odzi pracownicy zarabiali ich w\u00f3wczas dwadzie\u015bcia-trzydzie\u015bci na miesi\u0105c.<\/p>\n

\"Rok Najstarsze, zachowane do dzi\u015b zdj\u0119cie z meczu Warty Pozna\u0144. Rok 1912.<\/small><\/em><\/center><\/p>\n

„Byli\u015bmy zaledwie m\u0142odzie\u0144cami (…), ch\u0142opcami pe\u0142nymi zapa\u0142u, pe\u0142nymi ch\u0119ci czynu, pe\u0142nymi wiary w przedsi\u0119wzi\u0119te dzie\u0142o! Budowali\u015bmy z niczego. Sami niezasobni, nie mieli\u015bmy ani kapita\u0142u popularno\u015bci sportu, ani kapita\u0142u poparcia spo\u0142ecze\u0144stwa<\/em>” – nawet po 25 latach od za\u0142o\u017cenia klubu Edmund Szyc nie potrafi\u0142 ukry\u0107 entuzjazmu, gdy wspomina\u0142 czerwiec 1912 r.<\/p>\n

O co chodzi\u0142o z brakiem poparcia spo\u0142ecznego? Na pocz\u0105tku XX w. pi\u0142ka no\u017cna w Wielkopolsce dopiero zdobywa\u0142a popularno\u015b\u0107 i to g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy, takiej jak si\u00f3demka za\u0142o\u017cycieli Warty. Poznaniacy od dziesi\u0119cioleci ch\u0119tnie chodzili na wy\u015bcigi konne (tor znajdowa\u0142 si\u0119 przy Drodze D\u0119bi\u0144skiej), je\u017adzili na wycieczki rowerowe, pasjonowali si\u0119 kolarstwem (na prze\u0142omie wiek\u00f3w w Poznaniu dzia\u0142a\u0142o trzyna\u015bcie klub\u00f3w kolarskich!), nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o niezwykle popularnym w\u00f3wczas wio\u015blarstwie. W wielu z tych dziedzin Pozna\u0144 by\u0142 jednak krok za innymi miastami Rzeszy – przede wszystkim dlatego, \u017ce by\u0142 jednym z jej gorzej rozwini\u0119tych region\u00f3w. „Mia\u0142o to sw\u00f3j wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 kultury fizycznej, kt\u00f3rej rozw\u00f3j by\u0142 s\u0142abszy ni\u017c w innych prowincjach, a w dodatku silniej ni\u017c gdzie indziej zabarwiona by\u0142a nietolerancj\u0105 i uprzedzeniami narodowymi<\/em>” – pisa\u0142 Szyc.<\/p>\n

Warta, czyli stra\u017c<\/h3>\n

Pami\u0119tajmy, \u017ce Pozna\u0144 by\u0142 w\u00f3wczas stosunkowo ma\u0142ym miastem. W 1912 r. liczy\u0142 ok. 156 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, a nag\u0142y ich wzrost zawdzi\u0119cza\u0142 w\u0142\u0105czeniu do miasta w 1900 r. Je\u017cyc, \u0141azarza i Wildy (w sumie ok. 75 tys. ludzi). Nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 nie tylko z Wroc\u0142awiem (ok. 420 tys. mieszka\u0144c\u00f3w), ale te\u017c np. Szczecinem (210 tys.), nie wspominaj\u0105c o dwumilionowym Berlinie. Nic dziwnego, \u017ce w rozgrywkach regionalnych niemieckie kluby z Breslau na og\u00f3\u0142 wygrywa\u0142y z tymi z Posen. Wroc\u0142aw, z klubami za\u0142o\u017conymi jeszcze w XIX w., uchodzi\u0142 w\u00f3wczas za najsilniejszy region pi\u0142karski na wsch\u00f3d od Berlina.<\/p>\n

\"Pozna\u0144,Pozna\u0144 w 1914 roku, tak wygl\u0105da\u0142a w\u00f3wczas ul. \u015aw. Marcin<\/small><\/em><\/center><\/p>\n

Jednak nie wy\u0142\u0105cznie o warto\u015b\u0107 sportow\u0105 chodzi\u0142o przecie\u017c za\u0142o\u017cycielom Warty. „Przypomnijmy sobie, jak to 1912 roku grono zapale\u0144c\u00f3w powo\u0142a\u0142o do \u017cycia Wart\u0119, jak zabiegali, aby z tego czysto polskiego klubu w niemieckim w\u00f3wczas powstaniu, stworzy\u0107 ostoj\u0119 dla naszej m\u0142odzie\u017cy sportowej, b\u0142\u0105kaj\u0105cej si\u0119 bez celu, a nawet zasilaj\u0105cej kadry niemieckich towarzystw sportowych<\/em>” – czytamy we wspomnieniu w klubowym pi\u015bmie „Warciarz” z 1932 r. \u015awiadomo\u015b\u0107 patriotyczna za\u0142o\u017cycieli by\u0142a naprawd\u0119 spora. Edmund Szyc: „Wyszli\u015bmy z szereg\u00f3w tych, co uprawiali strajk szkolny, co nauk\u0119 j\u0119zyka polskiego pobierali w tajnej organizacji \u015bp. Anieli Tu\u0142odzieckiej, co po opuszczeniu \u0142aw szkolnych \u00bbsamokszta\u0142cili” si\u0119 w szeregach \u00bbIskry\u00ab (…)”.<\/em><\/p>\n

„Iskra” by\u0142a organizacj\u0105 samokszta\u0142cenia m\u0142odzie\u017cy. Wa\u017cniejsze w tym miejscu jest jednak nazwisko Anieli Tu\u0142odzieckiej, za\u0142o\u017cycielki walcz\u0105cej z germanizacj\u0105 towarzystwa o\u015bwiatowego „Warta”. Jeden z wa\u017cniejszych pozna\u0144skich punkt\u00f3w oporu przyj\u0105\u0142 nazw\u0119 wzi\u0119t\u0105 od rzeki, by ukry\u0107 przed w\u0142adzami faktyczny charakter organizacji, kt\u00f3ra mia\u0142a pe\u0142ni\u0107 wart\u0119, czyli stra\u017c nad zachowaniem w spo\u0142ecze\u0144stwie znajomo\u015bci j\u0119zyka polskiego. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce z podobnego schematu skorzystali za\u0142o\u017cyciele sportowej Warty. Tu wzmacnianie postaw patriotycznych mia\u0142o si\u0119 odbywa\u0107 przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 sportow\u0105.<\/p>\n

Boje o boisko<\/h3>\n

„Zaznali\u015bmy od najm\u0142odszych lat dreszczyku konspiracji, mylenia czujno\u015bci w\u0142adzy zaborczej, zbierania si\u0119 ukradkiem, czy to w mieszkaniach prywatnych na instrukcjach, czy to w lasach na \u0107wiczeniach<\/em>„. Klubu nie mo\u017cna by\u0142o prowadzi\u0107 otwarcie. W opracowaniu klubowym z 1937 r. pocz\u0105tki Warty wspomina\u0142 red. Tadeusz Sobczak: „Dzisiaj nie znamy wrogiego ucisku str\u00f3\u017c\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, z kt\u00f3rymi kiedy\u015b, jak wielu innych rodak\u00f3w naszych, walczy\u0107 musieli tak\u017ce \u00bbWarciarze\u00ab, aby za wszelk\u0105 cen\u0119 rozwija\u0107 za\u0142o\u017con\u0105 polsk\u0105 plac\u00f3wk\u0119 sportow\u0105. Praca w ukryciu i dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjna ogranicza\u0142a niew\u0105tpliwie rozw\u00f3j sportowy klubu<\/em>„. Przywo\u0142uje te\u017c has\u0142o sprzed lat: „Przez t\u0119\u017cyzn\u0119 sportu do pot\u0119gi Narodu”.<\/em><\/p>\n

\"Warta Mecz Warty Pozna\u0144 z 1913 roku. „Zieloni” zdobyli w\u00f3wczas mistrzostwo Wielkopolski w rywalizacji z Posnani\u0105 i Ostrovi\u0105.<\/small><\/em><\/center><\/p>\n

Z budowaniem tej t\u0119\u017cyzny na boiskach nie by\u0142o jednak \u0142atwo. „Dzisiejsi czynni sportowcy zdziwiliby si\u0119, gdyby widzieli, w jakich warunkach musieli\u015bmy mecze rozgrywa\u0107<\/em>” – pisa\u0142 Jan Nowicki we wspomnianej broszurze na 25-lecie klubu. Popularnym miejscem do rozgrywania spotka\u0144 pi\u0142karskich by\u0142a tzw. Sahara, piaszczysty plac na B\u0142oniach Wildeckich. B\u0142oniach, kt\u00f3re „s\u0142u\u017cy\u0142y i innym klubom sportowym, panowa\u0142o tam prawo pierwszego i silniejszego. Np. uda\u0142o nam si\u0119 boisko w sobot\u0119 wieczorem przygotowa\u0107, to trzeba by\u0142o pilnowa\u0107, by w nocy inny klub nam przyrz\u0105d\u00f3w sportowych nie usun\u0105\u0142 i sam si\u0119 tam\u017ce nie ulokowa\u0142. Toczono wi\u0119c o prawo miejsca formalne boje”.<\/em><\/p>\n

3 marki za pi\u0142k\u0119, 30 za bramki<\/h3>\n

Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce sw\u00f3j szybki rozw\u00f3j na pocz\u0105tku XX w. pi\u0142ka no\u017cna zawdzi\u0119cza\u0142a temu, \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi dyscyplinami, by\u0142a stosunkowo tani\u0105 rozrywk\u0105. Jednak wydatek trzech marek na koszulk\u0119 czy siedmiu na pi\u0142k\u0119 by\u0142 spory. „Nie dociekajmy, sk\u0105d wzi\u0119li pieni\u0105dze. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce niejeden \u00bbznalaz\u0142\u00ab mark\u0119 w szufladzie u matki lub \u00bbwycygani\u0142\u00ab j\u0105 od ojca \u00bbna zeszyty szkolne\u00ab<\/em>” – pisa\u0142 o tamtych czasach Jan Kuczyk, prezes Warty z lat 30.<\/p>\n

Edmund Szyc: „Koszulki, cho\u0107 z wielkim wysi\u0142kiem, kupili\u015bmy sobie w\u0142asnym sumptem, buty te\u017c, kto nie m\u00f3g\u0142, gra\u0142 w \u00bbcywilnych\u00ab. Ze sk\u0142adek dobrowolnych sprawili\u015bmy sobie pierwsz\u0105 pi\u0142k\u0119. Treningi na bramki z kupek ubra\u0144, kiedy ju\u017c byli\u015bmy zasobniejsi (w grosze), na dwie chor\u0105giewki. Grono nasze powi\u0119ksza\u0142o si\u0119 przez agitacj\u0119 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w graj\u0105cych w szeregach Britannii, Victorii, Unionu. Za du\u017co krwi upu\u015bcili\u015bmy Victorii, pada pierwszy filar w pozna\u0144skiej organizacji niemieckiej pi\u0142ki no\u017cnej: likwiduj\u0105 si\u0119. Dobra okazja do nabycia bramek. Za przyczyn\u0105 p\u00f3\u017aniejszego naszego bramkarza A. Kaczmarka mamy je dosta\u0107 za marek 30. Olbrzymia kwota, ile wysi\u0142ku trzeba w\u0142o\u017cy\u0107 w jej zdobycie. Gdzie przechowywa\u0107 ten pierwszy maj\u0105tek klubowy? Dot\u0105d szatni\u0105 nam by\u0142y d\u0119by w polu. Teraz, poniewa\u017c mija\u0142 ju\u017c sezon k\u0105pielowy, oddzier\u017cawili\u015bmy jedn\u0105 >>cel\u0119<< w (...) \u0142azienkach Zeidlera. Z nastaniem przysz\u0142ej wiosny z musu rozgl\u0105damy si\u0119 za innym pomieszczeniem. Gospodarz >>Columbii<< zbija nam szop\u0119 z desek surowych. Dopiero hen potem wydzier\u017cawiamy suterenowy pokoik przy Wa\u0142ach Kr\u00f3lowej Jadwigi\".<\/em><\/p>\n

\"K\u0105pielisko Przysta\u0144 i k\u0105pielisko Carla Zeidlera nad Wart\u0105. To tam mie\u015bci\u0142 si\u0119 pierwszy magazyn klubowy „Zielonych”.<\/small><\/em><\/center><\/p>\n

Dwa miesi\u0105ce po za\u0142o\u017ceniu klubu pi\u0142karski zesp\u00f3\u0142 Warty rozegra\u0142 sw\u00f3j pierwszy mecz. 18 sierpnia 1912 r. pokona\u0142 9:2 FC Herth\u0119 Pozna\u0144, kt\u00f3ra tak\u017ce by\u0142a tzw. dzik\u0105 dru\u017cyn\u0105, czyli nie nale\u017ca\u0142a do \u017cadnego zwi\u0105zku pi\u0142karskiego. Sk\u0142ad Warty z tamtego meczu wygl\u0105da\u0142 nast\u0119puj\u0105co: Sroka – F. Szyc, Beym – Lewandowski III, Cybichowski, Malinowski – Lewandowski II, Niedzielski, Lewandowski I, Mas\u0142owski, E. Kosicki. Od stycznia 1913 r. dzia\u0142a\u0142 ju\u017c, wsp\u00f3\u0142tworzony przez Wart\u0119, Zwi\u0105zek Polskich Towarzystw Sportowych, par\u0119 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej „Zieloni” zostali pierwszym mistrzem Wielkopolski w rozgrywkach zorganizowanych przez towarzystwo.<\/p>\n

Rozw\u00f3j klubu by\u0142 naprawd\u0119 imponuj\u0105cy, w ci\u0105gu kilku tygodni od powstania Warta powi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o tzw. oddzia\u0142 tenisowy oraz lekkiej atletyki z popularn\u0105 w\u00f3wczas sekcj\u0105 bieg\u00f3w ulicznych. W latach 20. XX w. pojawi\u0142y si\u0119 m.in. inne dyscypliny lekkoatletyczne oraz boks, p\u0142ywanie, koszyk\u00f3wka, hokej na trawie, hokej na lodzie, szczypiorniak. Wielkie sukcesy sportowe szybko zapewni\u0142y Warcie miano najwi\u0119kszego klubu sportowego w Poznaniu i jednego z najwi\u0119kszych klub\u00f3w w Polsce okresu mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

15 czerwca 2019 roku przypada 107. rocznica powstania Warty Pozna\u0144, kt\u00f3ra szybko zosta\u0142a najwi\u0119kszym klubem sportowym w mie\u015bcie i jednym…<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":5204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[94,163,100,1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5252"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20949,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5252\/revisions\/20949"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wartapoznan.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}